Tất tần tật về AngelList - Quỹ đầu tư lớn nhất thế giới không sở hữu đồng vốn nào (P.1)

AngelList vốn nổi tiếng là nền tảng lớn nhất thế giới kết nối startup với angel investor và người có nhu cầu tìm kiếm việc làm trong startup. Tuy nhiên từ cuối năm 2020, AngelList bất ngờ thay đổi mô hình kinh doanh từ nền tảng kết nối trở thành công cụ đầu tư giúp các nhà đầu tư gọi vốn và quản lý quỹ. Bước thay đổi này đặt dấu hỏi lớn cho tiềm năng thành công của mô hình nền tảng kết nối startup và angel investor.

 

 

Hãy cùng ThinkZone tìm hiểu về mô hình kinh doanh của AngelList trong bài phân tích dưới đây. 

* Bài viết có sử dụng nhiều thuật ngữ tiếng Anh do không có thuật ngữ tương đương trong tiếng Việt.

 

 

 -----

 

Đăng ký nhận Newsletter hàng tuần của ThinkZone để không bỏ lỡ những bài blog và tin tức đầu tư mới nhất: https://bit.ly/TZNewsletter_web

 

-----

 

 

A. TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH KINH DOANH CỦA ANGELLIST HIỆN TẠI

Kể từ khi pivot (chuyển đổi) mô hình vào cuối 2020, AngelList định vị mình là một công cụ giúp các nhà quản lý quỹ (Fund Manager) gây quỹ từ các Limited Partners (LPs - những cá nhân/ tổ chức có tiền nhàn rỗi muốn đầu tư) theo các mô hình Rolling Fund, VC truyền thống, và Syndicate. AngelList cũng cung cấp công cụ quản lý cho các Fund Manager quản lý quỹ của mình. 

* Giải thích rõ hơn về Rolling Fund và mô hình kinh doanh mới của AngelList sẽ được ThinkZone truyền tải trong Phần 2 của chuỗi bài viết này.

 

 

 

B. ANGELLIST TRƯỚC PIVOT - NỀN TẢNG KẾT NỐI STARTUP VÀ ANGEL INVESTOR LỚN NHẤT THẾ GIỚI

Airbnb là chuỗi khách sạn lớn nhất thế giới mà không sở hữu bất kỳ khách sạn nào.

Uber sở hữu hệ thống phương tiện giao thông lớn nhất thế giới, mà không sở hữu bất kỳ chiếc xe nào.

Còn AngelList là quỹ đầu tư lớn nhất thế giới, mà không sở hữu bất kỳ đồng vốn nào!

 

I. Lịch sử thành lập và phát triển

AngelList được thành lập vào năm 2010 bởi Naval Ravikant và Babak Nivi. Khi đó, 2 co-founder có một danh sách 25 angel investor, và họ giới thiệu một số startup mình quen biết với các investor đó (trong đó có Uber đang gọi vốn seed). 

Sau một vài deal thành công, Naval và Babak nhận thấy mình có thể mở rộng hoạt động này hơn nữa, và AngelList ra đời với mục tiêu kết nối các startup có nhu cầu gọi vốn với angel investor. Trong năm đầu tiên, 2 co-founder mời được khoảng 50 investors hiện diện trên nền tảng, với tổng cam kết đầu tư khoảng 80 triệu USD.

Kể từ đó, AngelList dần phát triển với nhiều cột mốc phát triển qua từng năm:

➤ 2012: Triển khai AngelList Jobs - cổng tuyển dụng cho các startup và người tìm kiếm việc làm trong các startup.

➤ 2013: Ra mắt mô hình Syndicate (mô hình đầu tư mới giúp các investor gọi quỹ dễ dàng hơn từ angel investor, sẽ được giới thiệu ở phần sau), cùng công cụ giúp các startup và investor quản lý quá trình gọi vốn hiệu quả.

➤ 2015: Mở rộng mạng lưới startup và investor sang các thị trường UK, Canada, và Ấn Độ.

➤ 2016: Mua lại Product Hunt với giá $20 triệu USD. Product Hunt là nền tảng giúp các startup founder đăng tải thông tin sản phẩm và nhận feedback từ cộng đồng để kiểm chứng sản phẩm.

➤ 2019: Tổng tài sản được quản lý trên AngelList đạt 1.8 tỉ USD, với 3.6 triệu người sử dụng AngelList Jobs để tìm việc. Tổng vốn đã gọi của AngelList là 26.2 triệu USD.

 

II. Mô hình kinh doanh

Trước khi pivot, AngelList hoạt động dưới dạng nền tảng kết nối, với 3 sản phẩm chính sau đây:

AngelList Talent: Nền tảng kết nối các startup và người tìm kiếm việc làm trong các startup. 

Product Hunt: Nền tảng giúp các startup founder kiểm chứng và cải thiện sản phẩm.

AngelList Syndicates & Funds: Nền tảng kết nối startup có nhu cầu gọi vốn và angel investors.

 

Mô hình của AngelList Talent và Product Hunt khá đơn giản nên ThinkZone sẽ chỉ giới thiệu qua, bài viết này sẽ đi sâu vào mô hình độc đáo của AngelList Syndicates & Funds.

 

1. AngelList Talent

AngelList Talent sở hữu một mô hình kinh doanh khá đơn giản, giống các trang web tuyển dụng thông thường, nơi mà các startup và ứng viên có thể tạo account để đăng thông tin tuyển dụng hay tìm việc.

 

Danh sách việc làm trên AngelList.

 

Với hơn 3.5 triệu ứng viên tìm việc trong năm 2019, AngelList hiện là cổng thông tin việc làm cho startup lớn nhất thế giới. Các startup nổi tiếng như Twitch, Stripe, và hơn 264,000 startup ở đa dạng giai đoạn phát triển vẫn đang tìm kiếm nhân tài qua AngelList.

AngelList áp dụng chính sách subscription theo tháng cho gói Pro ($250/ thành viên/ tháng) cho các startup để sử dụng tính năng Filters khi lọc danh sách ứng viên và đăng quảng cáo tuyển dụng. Ngoài ra, AngelList cũng hỗ trợ tính năng lọc hồ sơ sử dụng thuật toán xử lý dữ liệu nhằm giúp startup chọn ứng viên chính xác hơn.

 

2. Product Hunt

Product Hunt là nền tảng online nơi các startup có thể đăng tải sản phẩm của mình để nhận feedback từ cộng đồng. Đây là một cách để startup thu thập insight quý giá để hoàn thiện sản phẩm, vừa là một kênh truyền thông hiệu quả bởi số lượng người dùng đông đảo của Product Hunt (khoảng 1.3 triệu active user vào tháng 4, 2018).

Giống AngelList, Product Hunt là một trong những startup nhận đầu tư từ YCombinator, và được AngelList mua lại vào 2016 với giá 20 triệu USD.

 

Giao diện Product Hunt.

 

Qua Product Hunt, AngelList kiếm tiền thông qua các dịch vụ:

➤ Tính năng hỗ trợ người dùng tạo landing page, làm form khảo sát, công cụ phân tích,... Ngoài gói cơ bản miễn phí, Product Hunt còn có gói Pro ($59/ tháng) gói Super Pro ($199/ tháng) với nhiều tính năng hơn.

Quảng cáo sản phẩm: Mỗi ngày Product Hunt sẽ cho phép đăng tải quảng cáo cho 1 sản phẩm nhất định, với giá quảng cáo biến động theo nhu cầu quảng cáo từng ngày, trung bình là $4,000/ ngày.

Quảng cáo việc làm: $299 cho một quảng cáo việc làm được hiển thị trong 30 ngày. Giá có thể được linh hoạt điều chỉnh tùy theo nhu cầu quảng cáo.

Founder Club: Nếu đóng góp $60/ tháng, bạn sẽ được tham gia Founder Club, với nhiều gói hỗ trợ được discount dành riêng cho các thành viên. Các gói hỗ trợ này đến từ AWS, Stripe, Airtable,...

 

3. AngelList Syndicate & Fund

Giá trị cốt lõi, cũng là mô hình kinh doanh chính của AngelList trước khi pivot là nền tảng kết nối startup và angel investors.

Giống mọi nền tảng kết nối, các startup, entrepreneur và investor có thể tạo 1 profile cá nhân (như Facebook hay LinkedIn) trên AngelList. AngelList cũng có tính năng follow profile, đăng tải status và cho phép startup đăng tải phần giới thiệu, cùng hình ảnh/ video sản phẩm trên profile startup của mình.

 

Profile của investor trên AngelList.

 

Ngoài ra, các startup trên AngelList cũng có mục Referrer, nơi các startup ghi tên ai đó có uy tín để thu hút sự chú ý và tin tưởng từ các nhà đầu tư. Và nếu startup đã hoàn tất quá trình gọi vốn, họ có thể “tắt” profile của mình, và các investor sẽ không tìm thấy profile startup đó nữa.

 

a. Cơ chế kết nối

Quá trình kết nối trên AngelList hoạt động theo cơ chế Listing, tức AngelList sẽ liệt kê danh sách các startup và investor trên nền tảng của mình. Các bên sẽ sử dụng filter để tìm kiếm các startup mình quan tâm, và có thể nhắn tin trò chuyện với các startup trực tiếp qua đó.

 

Danh sách startup trên AngelList.

 

Như mọi mô hình nền tảng, giá trị kết nối của AngelList nằm ở việc AngelList thu hút được số lượng lớn startup và investor tham gia nền tảng của mình. Với các startup muốn gọi vốn, việc tạo profile và listing trên AngelList là một lựa chọn phổ biến, cùng với đó là việc tìm profile các investor và lọc xem những ai phù hợp với startup của mình.

 

Danh sách các angel investors trên AngelList.

 

Tính đến hiện tại, AngelList đã có: 

Hơn 3 tỉ USD tài sản được quản lý (Asset under management).

Hơn 5,500 quỹ và investors.

➤ Đầu tư vào 77 unicorn!

→ Từ những thương vụ đầu tư trên, AngelList thu về 5% phí carry trên lợi nhuận từ các thương vụ được thực hiện qua nền tảng của mình.

 

b. Mô hình kinh doanh độc đáo của AngelList

Sẽ chẳng có gì nhiều để nói nếu mô hình của AngelList chỉ đơn thuần là nền tảng kết nối giữa startup và investor. Điểm thú vị ở AngelList nằm ở mô hình Syndicate được AngelList ra mắt vào 2013, được ghi nhận trên Wikipedia là “one of the most important innovations in the venture capital and angel investment industries”.

Xuất phát từ bài toán "con gà - quả trứng" của startup và investor, AngelList sẽ rất khó thu hút các bên nếu giá trị đơn thuần của nó chỉ là nền tảng kết nối. Các nền tảng thường cung cấp một giá trị nào đó để thu hút và giữ chân một bên trước, từ đó thu hút bên còn lại. 

Với AngelList, họ thu hút các investor bằng công cụ quản lý các khoản đầu tư, cùng với đó là mô hình Syndicate giúp các investor huy động vốn đầu tư quy mô lớn để cùng đầu tư vào các startup có nhu cầu gọi vốn cao.

→ Để hiểu đầy đủ về mô hình Syndicate, trước tiên chúng ta hãy cùng tìm hiểu về cấu trúc của một quỹ đầu tư truyền thống. Sau đó ThinkZone sẽ phân tích mô hình Syndicate của AngelList để thấy được điểm nổi bật và thú vị của mô hình độc đáo này.

 

Cấu trúc của một quỹ đầu tư truyền thống

Nguồn vốn của 1 quỹ đầu tư đến từ các Limited Partners (LPs, là những cá nhân/ tổ chức có nguồn tiền nhàn rỗi muốn đầu tư vào startup). Quỹ này sẽ được quản lý bởi những cá nhân có nhiều kinh nghiệm trong đầu tư khởi nghiệp, gọi là General Partners (GP).

 

Nguồn ảnh: Hackerbay.

 

Mô hình của quỹ được minh họa như trên. Giả sử một quỹ 50 triệu USD được thành lập để đầu tư trong 10 năm, trong đó các LPs đóng góp 99%, và General Partner góp 1% còn lại. 

General Partner là người trực tiếp điều hành các hoạt động đầu tư và vận hành của quỹ, nên được nhận 2% phí quản lý quỹ (Management Fee) mỗi năm, tức 1 triệu USD mỗi năm (hay 10 triệu USD cho 10 năm).

Ngoài ra, GP cũng sẽ được nhận 20% carried interest (gọi tắt là phí carry), là 20%trên lợi nhuận thu được từ các khoản đầu tư của quỹ. Phí carry được coi là như một khoản phí mà các LP trích lại cho GP để khuyến khích GP thực hiện các khoản đầu tư tốt.

Sau 10 năm, quỹ đầu tư toàn bộ vốn (trừ đi management fee là $10 triệu), tức $40 triệu. Giả sử ROI (Return on Investment) đạt 500%, khi đó, GP và các LPs sẽ sở hữu tổng cộng $200 triệu, tương đương với lợi nhuận $150 triệu.

Trong trường hợp này, phí carry cho GP sẽ là 150 x 20% = 30 triệu USD.

Như vậy, bên cạnh khoản phí quản lý cố định (2% quy mô quỹ),

GP thu lời chính từ phí carry (20% lợi nhuận từ đầu tư).

 

Cấu trúc của Syndicate trên AngelList

Syndicate là mô hình đầu tư trong đó nhiều nhà đầu tư thiên thần (thường gọi là “investors” hoặc “backers”) cùng góp vốn đầu tư vào các startup, với một (hoặc một vài) nhà đầu tư uy tín, gọi là nhà đầu tư dẫn dắt (lead investors).

➤ Các Lead investors thường là các angel investors hoặc hoặc startup founder thành công với nhiều kinh nghiệm và kênh tiếp cận tới startup tiềm năng.

➤ Các Backers là những angel investors không có nhiều kinh nghiệm đầu tư startup, hoặc có xu hướng ủy thác vai trò đầu tư cho các lead investors, còn bản thân mình chỉ góp vốn vào quỹ.

Có thể coi Syndicate là một VC thu nhỏ, với vai trò tương tự nhau của GP và lead investor, của LPs và backers, nhưng 2 mô hình này có 1 số điểm khác nhau:

 

VCs

Syndicates

Các LPs góp vốn với quy mô lớn, từ hàng triệu đến trăm triệu USD

Các angel investors góp với với quy mô nhỏ, thường là hàng chục tới hàng trăm ngàn USD

Số lượng LPs không cao, từ vài LPs góp vốn vào mỗi VC

Số lượng backers lớn, từ hàng trăm tới hàng ngàn backers

GP nhận 2-3% management fee để quản lý quỹ

Lead investor không nhận management fee

 

AngelList cung cấp nền tảng cho phép các angel investors thành lập và quản lý các Syndicate của mình,

khiến họ trở thành các Super Angels hay Micro VCs.

 

Ưu điểm của mô hình Syndicate bao gồm:

➤ Cho phép các angel investors dù quy mô vốn nhỏ hơn LPs nhiều lần vẫn có thể góp vốn thành quỹ hàng triệu USDđầu tư vào các startup ở giai đoạn Series A, B,...

➤ Các lead investors gây quỹ nhanh hơn do quy mô góp vốn của các angel nhỏ hơn nhiều so với LPs, nên thời gian thuyết phục các angel investors góp vốn nhanh hơn. Theo Jason Calanasis, một syndicate lead trên AngelList, ông đã gọi hơn $300,000 cho Syndicate của mình chỉ trong 1 tuần.

➤ AngelList cung cấp công cụ quản lý Syndicate, cũng như các hỗ trợ cho Syndicate trong quá trình thành lập (như thủ tục pháp lý, lập tài khoản ngân hàng,...).

➤ Bởi số lượng investors trong Syndicate lớn, nên nguồn lực hỗ trợ các portfolio startup cũng lớn hơn, đến từ nguồn lực của nhiều angel investors.

➤ Với các lead investors là những người có nhiều network trong giới đầu tư, họ thường trực tiếp đi mời những investor khác cùng tham gia Syndicate của mình trên AngelList. Qua đó giảm thiểu chi phí thu hút người dùng của AngelList.

 

Cấu trúc đầu tư của 1 Syndicate trên AngelList được minh họa dễ hiểu như sau:

 

Nguồn ảnh: Benjamin Levy.

 

Giả sử startup A đang gọi vốn $250,000 và đủ tiềm năng để Syndicate lead chọn đầu tư. $250,000 sẽ được Syndicate huy động từ Syndicate lead và các backers để đầu tư vào startup. Điểm khác biệt với mô hình VC ở đây là Syndicate lead không được nhận management fee, mà chỉ nhận 5-25% phí carry từ lợi nhuận của khoản đầu tư. AngelList cũng nhận 5% phí carry từ phần lợi nhuận đó.

 

Với những deal đầu tư lớn hơn, các Syndicate cũng hoàn toàn có thể góp vốn với VCs để cùng đầu tư vào các startup theo mô hình dưới đây.

 

 

Nguồn ảnh: Hackerbay. 

 

Tất nhiên các LPs với tiềm lực tài chính lớn vẫn góp phần lớn quy mô quỹ, khoảng 70%, nhưng với việc huy được vốn từ nhiều angel investors, Syndicate cho phép các angel này tham gia cuộc chơi của các VCs, đầu tư vào các startup late stage với ROI cao hơn so với early stage.

Và tất nhiên, AngelList vẫn nhận 5% phí carry trên lợi nhuận từ mỗi khoản đầu tư của các Syndicate.

 

AngelList kiếm tiền thế nào?

Tính đến trước khi pivot, AngelList hỗ trợ cả VC truyền thống và Syndicate trong việc quản lý đầu tư và thành lập Syndicate. Cấu trúc chi phí cho các nhóm đối tượng này cụ thể như sau:

VC truyền thống: Chi phí hệ thống (1% quy mô quỹ, tối đa $25,000/ năm), và 5% phí carry từ các LPs trên AngelList.

Syndicate: $8,000 phí thành lập Syndicate (chi phí 1 lần), và 5% phí carry từ các investors trên AngelList.

* Lưu ý rằng, công cụ quản lý hoạt động đầu tư của VC và Syndicate cho phép AngelList kiểm soát tất cả hoạt động đầu tư diễn ra trên nền tảng của mình, đảm bảo không có deal đầu tư nào giữa các bên bị bỏ sót (khiến AngelList mất tiền hoa hồng).

Có thể thấy, nguồn thu chính của AngelList đến từ 5% phí carry trên lợi nhuận thu về từ các khoản đầu tư

(mà AngelList không tốn bất kỳ một đồng vốn nào). Nguồn doanh thu này biến động tùy từng deal,

và phụ thuộc vào khả năng đầu tư của các GP và Syndicate lead. 

Con số này có thể rất lớn nếu ROI của các khoản đầu tư đạt hàng chục tới hàng trăm lần, nhưng cũng có thể rất nhỏ, hoặc không có gì, nếu các khoản đầu tư không thành công, chiếm phần lớn trong các khoản đầu tư vào startup.

Tuy nhiên, AngelList cũng có cơ sở để tự tin vào tỉ lệ thành công của các khoản đầu tư, bởi mô hình Syndicate cho phép các angel investors cùng góp vốn để đầu tư vào các startup ở late stage có nhu cầu gọi vốn cao, cũng là tập startup đã trưởng thành và có tỉ lệ thành công cao hơn so với startup ở early stage.

Không có con số chính xác về doanh thu và lợi nhuận của AngelList, nhưng theo Owler, doanh thu hàng năm ước tính của AngelList là 11 triệu USD, con số này theo ước tính của Growjo35.9 triệu USD.

 

Bài toán lớn với mô hình kinh doanh của AngelList

Không có mô hình kinh doanh nào là hoàn hảo 100%, mô hình của AngelList có những thách thức và rủi ro sau:

Doanh thu chính dựa vào năng lực đầu tư của các GP và Syndicate lead nên khó dự đoán, dễ biến động khi thị trường có biến động (ví dụ như Covid-19).

5% hoa hồng từ lợi nhuận (capital gain) của hoạt động đầu tư nằm ở dạng cổ phần trong các công ty (đa số chưa IPO), nên tính thanh khoản không cao như tiền mặt.

➤ AngelList hỗ trợ các VC và Syndicate thành lập quỹ, nên phải trực tiếp làm việc với các văn phòng luật, ngân hàng, sở thuế,... Đây là những hoạt động tốn nhiều chi phí, công sức, và chịu rủi ro pháp lý lớn.

➤ Và cuối cùng là bài toán “con gà - quả trứng” muôn thuở của mô hình nền tảng: Thu hút startup và investor.



TỔNG KẾT

Trên đây là “tất tần tật” về mô hình kinh doanh của AngelList trước khi pivot, với mô hình 3 nền tảng kết nối:

AngelList Talent: Kết nối các startup và người tìm kiếm việc làm trong các startup. 

Product Hunt: Nền tảng giúp các startup founder kiểm chứng và cải thiện sản phẩm.

AngelList Syndicates & Fund: Kết nối startup có nhu cầu gọi vốn và angel investors.

 

Trong phần 2 của chuỗi bài viết này, ThinkZone sẽ gửi tới bạn đọc phân tích về mô hình kinh doanh mới của AngelList kể từ khi pivot vào 2020.

 

Subsribe to get updated on our lastest blog articles every week: https://bit.ly/TZNewsletter_web

----

ThinkZone Ventures is an early-stage venture capital firm focusing on startups in Seed to Pre-series A stage from diverse verticals (fintech, edtech, logistics transportation,...). ThinkZone Accelerator is an acceleration program for startups in the stage of product-market fit validation and scale-up with the largest size of investment & support value in Vietnam. 

➤ Fill this form to apply for ThinkZone Ventures and/or ThinkZone Accelerator.

***

ThinkZone - Zone for Great Minds.