THINKZONE ĐÓNG GÓP Ý KIẾN XÂY DỰNG CƠ CHẾ CHO QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM QUỐC GIA

Phát biểu tại tọa đàm, anh Bùi Thành Đô chia sẻ góc nhìn sâu sắc về thực trạng thị trường: Sự mất cân đối về nguồn vốn khi dòng vốn ngoại đang chiếm tỷ lệ chi phối lớn trên thị trường khởi nghiệp Việt Nam đang đẩy các startup vào xu hướng thành lập công ty holding ở nước ngoài để thuận tiện nhận vốn. Hệ quả tất yếu là Việt Nam đứng trước rủi ro thất thu thuế thặng dư khi thoái vốn và chảy máu tài sản trí tuệ.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng và sớm đưa vào vận hành một Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia là nhiệm vụ cấp thiết để tạo dựng điểm tựa vững chắc cho nguồn vốn nội địa, giữ lại các giá trị công nghệ cao nhất ở lại trong nước. Nhu cầu này là hoàn toàn có thật khi trong tháng 4/2026, TP.HCM và Hà Nội đã chủ động đi trước thành lập các quỹ địa phương với quy mô lần lượt là 500 tỷ đồng và 230 tỷ đồng, cung cấp nguồn dữ liệu thực tiễn quan trọng cho cấp quốc gia.

Để vượt qua các điểm nghẽn cố hữu của dòng vốn nhà nước (như cơ chế quản lý ngân sách truyền thống không chấp nhận rủi ro, quy trình giải ngân phức tạp và thời hạn đánh giá quá ngắn), ThinkZone đã đóng góp ý kiến về 3 định hướng cốt lõi giúp Quỹ quốc gia vận hành phù hợp với đặc thù của ngành đầu tư mạo hiểm:

NHÀ NƯỚC ĐÓNG VAI TRÒ "VỐN MỒI" DẪN DẮT THỊ TRƯỜNG, KHÔNG TRỰC TIẾP CHỌN STARTUP

ThinkZone đề xuất Quỹ quốc gia nên ưu tiên áp dụng mô hình Quỹ của các quỹ (Fund of Funds - FoF) hoặc cơ chế đồng đầu tư với khu vực tư nhân. Theo đó, nguồn vốn công đóng vai trò là dòng vốn mồi, góp tỷ lệ nhỏ để tạo niềm tin, chia sẻ rủi ro và thu hút dòng vốn xã hội cùng tham gia đối ứng.Đặc biệt, Nhà nước nên đóng vai trò kiến tạo, không nên trực tiếp lựa chọn từng startup để rót vốn, mà nên chuyển giao quyền quyết định đầu tư thương mại và quản trị sau đầu tư cho các nhà quản lý quỹ tư nhân chuyên nghiệp đã được chứng minh năng lực trên thị trường. Hướng đi này cũng đồng nhất với kinh nghiệm từ Singapore và Kazakhstan khi giai đoạn đầu chỉ tập trung phân bổ vốn cho một số quỹ tư nhân uy tín, sau đó đánh giá, sàng lọc và mở rộng theo lộ trình, tránh triển khai ồ ạt.

CƠ CHẾ QUẢN TRỊ VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ THEO DANH MỤC DÀI HẠN

Đầu tư công nghệ là lĩnh vực có chu kỳ dài hạn (cần từ 10 đến 15 năm để chứng minh giá trị) và tỷ lệ rủi ro cao. Do đó, cơ chế quản lý của Quỹ quốc gia cần được thiết kế tiệm cận với thông lệ quốc tế: chấp nhận mức độ rủi ro phù hợp, ra quyết định đầu tư nhanh để kịp tốc độ thị trường, và đặc biệt là đánh giá hiệu quả tài chính dựa trên toàn bộ chu kỳ dài hạn của danh mục thay vì soi xét tính bảo toàn vốn trên từng thương vụ riêng lẻ.Cơ sở pháp lý cho tư duy này đã được định hình bước đầu qua Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị định 264/2025/NĐ-CP, cho phép Quỹ có tư cách pháp nhân độc lập, chu kỳ đầu tư 10–15 năm và người quản lý được miễn trừ trách nhiệm dân sự, hành chính khi đã tuân thủ đúng quy trình theo quy định của pháp luật.

HIỆN THỰC HÓA CÁC CHỦ TRƯƠNG ƯU ĐÃI BẰNG HƯỚNG DẪN THỰC THI RÕ RÀNG

Để đảm bảo dòng vốn "vào được và ra được", ThinkZone kiến nghị các cơ quan quản lý cần sớm ban hành hướng dẫn thực thi cụ thể, đơn giản và đồng bộ trên hai khía cạnh thực tế mà các nhà đầu tư đang gặp khó khăn khi áp dụng ưu đãi thuế:

1. Quy trình và thủ tục rõ ràng để xác nhận/chứng nhận một doanh nghiệp nhận đầu tư là doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

2. Quy trình khai báo và hồ sơ cần thiết cho một giao dịch chuyển nhượng cổ phần từ công ty khởi nghiệp thế nào là hợp lệ để nhà đầu tư được thực nhận ưu đãi miễn giảm thuế.

Đồng thời, ThinkZone cũng đồng tình với định hướng của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc nghiên cứu thành lập sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo nhằm tạo kênh thoái vốn minh bạch: điều kiện tiên quyết để kích hoạt dòng vốn tư nhân đổ vào thị trường.

Ghi nhận toàn bộ các ý kiến đóng góp thực chiến tại tọa đàm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định mục tiêu của Quỹ không phải là tối đa hóa lợi nhuận mà là thúc đẩy hệ sinh thái, kích hoạt thị trường đầu tư mạo hiểm. Bộ sẽ tổng hợp các kiến nghị để xây dựng cơ chế đặc thù, trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất nhằm bảo đảm Quỹ vận hành hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Với vai trò là một trong những công ty quản lý quỹ nội địa đi đầu tại Việt Nam, ThinkZone cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, đóng góp các trải nghiệm thực tế cùng Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan chủ quản. Với tin tưởng rằng sự thấu hiểu thực tiễn sâu sắc từ các bên sẽ giúp hoàn thiện khung chính sách pháp lý thực chất, đưa Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia trở thành bệ phóng vững chắc cho thế hệ công nghệ tiếp theo của Việt Nam, kiến tạo những thành công vươn tầm khu vực.